Japonya’daki
bir araştırma ekibi (Nagoya
Üniversitesi) “Assembloid” adı
verilen, çok bölgeli minik beyin bölgeleri modellerini kullanarak laboratuvarda
başarılı bir şekilde temel insan beyni nöral devrelerini yarattı. Bu yapılar,
birden fazla etkiye sahip olabilen (Pluripotent)
uyarılmış kök hücrelerden yetiştirildi ve insan beyninin farklı bölgelerinin
nasıl bağlantı ve iletişim kurduğunu taklit etmek için tasarlandı. Bilim
insanları, bu sistemi kullanarak Talamus’un insan beyninin Serebral
Korteks’inin içerisindeki özelleşmiş nöral devrelerin şekillenmesinde temel rol
oynadığını ispat ettiler. Çalışma,
Amerika Birleşik Devletleri Ulusal Bilimler Akademisi Bildirileri dergisinde
yayınlandı (7 Ocak 2026).
Kortikal
Nöral Devreler Neden Önem Taşımaktadır?
Serebral Korteks, birbirleriyle ve diğer beyin
bölgeleriyle etkili bir şekilde iletişim kurması gereken birçok farklı nöron
türünü içerir. Bu bağlantılar; algılama, düşünme ve biliş de dâhil olmak üzere
temel beyin fonksiyonları için hayati öneme sahiptir. Otizm Spektrum
Bozukluğu (ASD) gibi nöro-gelişimsel
rahatsızlıkları olan kişilerde, bu kortikal devreler genellikle anormal şekilde
gelişir veya işlev görür. Bu nedenle, sinir devrelerinin nasıl oluştuğunu ve
olgunlaştığını anlamak, bu bozuklukların biyolojik kökenlerini ortaya çıkarmak
ve yeni tedavileri geliştirmek için kritik bir öneme sahiptir.
Talamus
Ve Beyin Bağlantılarındaki Rolü
Kemirgenler üzerinde yapılan daha önceki araştırma,
Talamus’un korteksteki nöral devreleri organize etmede önemli rol oynadığını
kanıtlamıştır. Bununla beraber, insan beyninde devre oluşumu sırasında Talamus
ve Korteks’in nasıl etkileşimde bulunduğu büyük ölçüde bilinmemektedir. Bu
süreci insanlarda doğrudan incelemek, beyin dokusu elde etmedeki etik ve teknik
sınırlamalar nedeniyle zordur. Bilim insanları, bu zorluklarla başa çıkabilmek
için gerçek organlara benzeyen kök hücrelerden yetiştirilen üç boyutlu yapılar
olan “Organoidler”e yöneldiler.
Beyin
Rahatsızlıklarını Araştırmak İçin Yeni Bir Alet
Assembloid’leri kullanarak başarılı bir şekilde insan beyni
nöral devrelerini yaratan araştırmacılar; insan beyni devrelerinin nasıl oluştuklarını,
nasıl fonksiyon gösterdiklerini ve diğer hücre tipleri arasında nasıl farklı
oldukları üzerinde çalışmak için yeni güçlü bir platform kurdular.
https://www.sciencedaily.com/releases/2026/01/260106224630.htm’den alıntı yapılarak çevrilmiştir.
Çeviren:
Esin Tezer
