Araştırmacılar; büyüme hormonunun salgılanmasıyla derin uyku ilişkili beyin devresini belirlediler, bu ikisinin birbirini nasıl düzenlediğini gözler önüne serdiler. Yeni keşfedilen Geri Bildirim Döngüsü; az uykunun büyüme, kas onarımı, yağ metabolizması ve beyin fonksiyonuyla nasıl ilişkili olduğunu açıklamaya yardımcı oldu. Bu sistemi anlamak; uyku bozuklukları, metabolizma ve Alzheimer hastalığı, Parkinson hastalığı da dâhil beyini anlamak için yeni terapiler geliştirmede öncülük edebilir.
Bilim insanları uzun zamandır büyüme hormonu seviyelerinin
uyku esnasında, bilhassa derin REM dışı seviyesinde yükseldiğini biliyorlardı.
Bilinmeyen tek şey ise, beynin bu süreci nasıl kontrol ettiğiydi.
Araştırmacılar şimdi Amerika Birleşik Devletleri’ndeki
Kaliforniya Üniversitesi, Berkeley’de uyku esnasında büyüme hormonunu
düzenlemeden sorumlu beyin devresini ortaya çıkardılar! Onların çalışması Cell
(Hücre) dergisinde 5 Temmuz 2026’da
yayınlandı. Çalışma, büyüme hormonu seviyelerini dengede tutmaya yardımcı “Geri Bildirim Döngüsü” olarak bilinen
sistemi de gözler önüne serdi.
Araştırmanın başyazarı Kaliforniya Üniversitesi Berkeley’in
Nörobilim Departmanı ve Helen Wills Nörobilim Enstitüsü’nde Doktora sonrası
Araştırma üyesi olan Xinlu Ding, konuyla ilgili şunları söyledi: "İnsanlar
büyüme hormonunun salgılanmasının uykuyla derinden ilişkili olduğunu biliyorlar
fakat bu sadece kan alma ve uyku esnasındaki büyüme hormonu seviyelerinin
kontrol edilmesinde ortaya çıkıyordu. Biz tam olarak ne olduğunu keşfetmek için
farelerdeki nöral aktiviteyi direkt olarak kaydediyoruz. Gelecekte farklı
tedavileri geliştirmek için temel bir devre üzerinde çalışıyoruz. Çünkü büyüme
hormonu glikoz ve yağ metabolizmasının düzenlenmesine de yardımcı oluyor. Sık
olan uykusuzluk aşırı şişmanlık (obezite), diyabet ve kardiyovasküler hastalığı
riskini de arttırabilir.”
Beyin
Büyüme Hormonunu Uyku Esnasında Nasıl Kontrol Eder?
Büyüme hormonunun salgılanmasıyla birlikte çalışan sinir
hücreleri memelilerde en eski beyin bölgesi olan Hipotalamus’un derinliklerinde yerleşiktirler. Bu sinir hücreleri,
büyüme hormonu salgılayan Hormon nöronlar (GHRH) ve Somatostatin nöronlarının
iki farklı çeşidini de kapsamaktadırlar.
Büyüme hormonu salgılandıktan sonra uyanıklık, dikkat,
düşünme ve yeni deneyimlere tepki verme gibi aktivitelerle ilişkili olan beyin sapı
bölgesi Locus Coeruleus’taki
nöronlar aktif hale geçerler. Locus Coeruleus’u etkileyen sorunlar çok sayıda
nörolojik ve psikiyatrik hastalıklarla bağlantılıdır.
Uyku
ve Uyanıklığı Dengeleyen Geri Bildirim Döngüsü
Araştırmacılar Locus Coeruleus’la ilişkili yakın
zamanda “Geri Bildirim Döngüsü” olarak bilinen bir mekanizmayı da
tanımladılar. Bu Geri Bildirim Döngüsü uyku esnasında oluştukça LOCUS
Coeruleus’u uyarıp uyanıklığa teşvik ediyor.
https://www.sciencedaily.com/releases/2026/06/260626030433.htm’den alıntı yapılarak çevrilmiştir.
Çeviren:
Esin Tezer
